Sport w Wojsku Polskim w latach 1918 - 1989
- Autor: Zdzisław Pawluczuk
- Rok wydania: 1995
- ISBN: brak
- Ilość stron: 240
Oprawa: miękka
Wymiary (mm): 235 (wysokość), / 165 (szerokość)
Kolor: nie
Opisywane kluby: wojskowe kluby sportowe
Opisywane dyscypliny: lekkoatletyka, boks, piłka nożna, koszykówka, siatkówka, piłka ręczna, hokej na lodzie, łyżwiarstwo szybkie, narciarstwo, szermierka, kolarstwo, podnoszenie ciężarów, zapasy, strzelectwo, pływanie, gimnastyka, pięciobój nowoczesny, tenis ziemny, żeglarstwo, wioślarstwo, sport motorowodny, spadochroniarstwo
Statystyki, tabele: tak
Opis:
Ciekawe opracowanie dotyczące sportu w Ludowym Wojsku Polskim w latach 1918-1989. Tekstami i dużą ilością zdjęć przedstawiono poszczególne dyscypliny sportowe uprawiane przez żołnierzy.
Autor rozpoczął swe wywody poparte bogatym materiałem źródłowym (m.in. ze
zbiorów CAW MON w Rembertowie) od początku zorganizowanej działalności sportowej w Wojsku Polskim w odradzającej się II Rzeczypospolitej. Na szczególną uwagę zasługuje treść podrozdziału 2 w rozdziale I (ss. 19-28) traktującego o prawno-instytucjonalnych
podstawach sportu wojskowego w Polsce międzywojennej, ze szczególnym uwzględnieniem roli utworzonego w 1927 r. Państwowego Urzędu WF i PW.
Godny uwagi jest rozdział 1,1 dotyczący sytuacji sportu wojskowego w latach II wojny światowej (ss. 60-66), z uwzględnieniem przejawów konspiracyjnej działalności sportowej oraz martyrologii sportowców w mundurach. Interesujące są wzmianki o działalności
sportowej w Polskich Siłach Zbrojnych na Wschodzie i na Zachodzie w okresie wojny
oraz w obozach jenieckich. Może jeszcze należałoby ten rozdział nieco rozszerzyć, wykorzystując również inne źródła osobowe, czyli relacje żyjących jeszcze bezpośrednich
świadków wydarzeń.
Ze zrozumiałych względów najobszerniejszym rozdziałem w pracy jest rozdział III,
traktujący o organizacji ruchu sportowego w Wojsku Polskim w latach 1944-1989 (ss.67-
160). Rozszerza on i ugruntowuje naszą wiedzę o powojennym sporcie wojskowym
w stosunku do znanych już ogólnych opracowań autorstwa J.Gaja czy K.Hądzelka. Na s. 75 słusznie podkreślił Autor, że „pogłębiający się proces sowietyzacji
Polski w latach 1948-1950 objął również kulturę fizyczną, w tym także ruch sportowy”,
doprowadzając do likwidacji dotychczasowego pluralizmu ideowego i organizacyjnego.
Proces ten objął także struktury sportowe wojska, doprowadzając do utworzenia w miejsce zasłużonych klubów, jak np. warszawskiej „Legii” sztucznych tworów (CWKS itp.).
W tym okresie na czele Zarządu WF i Sportu MON stał radziecki oficer - ppłk Mikołaj
Ałwier (s. 76).
Połowiczna i kontrolowana destalinizacja po 1956 r. objęła również kulturę fizyczną.
Nadal jednak znaczną rolę w sprawach sportu wojskowego (zwłaszcza w sprawach wychowawczych) odgrywał pion oficerów politycznych wojska (s. 79). Jak zaznaczył Autor
- po utworzeniu Układu Warszawskiego - w 1955 r. powołano Komitet Sportowy Armii
Zaprzyjaźnionych (SKDA) z siedzibą w Moskwie. Przekształcił się on w nadrzędny organ dyrektywny, będąc narzędziem sowietyzacji armii państw satelickich (s. 84) U schyłku tzw. realnego socjalizmu w Polsce (lata osiemdziesiąte), zmiany w sporcie
wojskowym miały jedynie charakter powierzchowny. Dopiero w 1989 r. ogłoszono potrzebę gruntownych zmian w zarządzaniu sportem wojskowym (s. 85).
Rozdział IV pracy omawia szerzej pomijane dotąd kwestie finansowania działalności
wojskowych klubów sportowych po 1945 r. (ss. 161-176).
Ostatnim merytorycznym rozdziałem pracy jest rozdział V dotyczący osiągnięć sportowców-żołnierzy w najważniejszych imprezach sportowych (ss. 177-207). Autor jako jeden z pierwszych w polskiej literaturze po 1989 r. zauważył, że bojkot letnich Igrzysk
Olimpijskich w Los Angeles (1984 r.), odgórnie zarządzony przez ówczesne władze pod
naciskiem ZSRR był poważnym błędem politycznym (s.185). Autor pisząc, że nie było
na niej innych - poza Polską - ekip z tzw. „bloku wschodniego” zapomniał o udziale
ekipy Rumunii, która przecież formalnie była członkiem Układu Warszawskiego (tamże).
Zakończenie stanowi syntezę pracy (ss.208-213). Szczególnie cennym akcentem zakończenia jest podkreślenie przez Autora faktu, iż system totalitarny nie był w stanie wykorzenić autentycznych tradycji, wartości i symboliki sportu wojskowego w Polsce
(s. 210).
Wartościowym uzupełnieniem pracy są załączniki przedstawiające dorobek sportowców w mundurach podczas najważniejszych imprez krajowych i zagranicznych począwszy od 1950 r. aż do 1989 r. (ss. 215-237). Pracę zamykają liczne fotografie ilustrujące
rozwój sportu wojskowego zarówno w okresie przedwojennym, jak też powojennym.
Nakład autorski.
Potrzebujesz pomocy? Masz pytania?Zadaj pytanie a my odpowiemy niezwłocznie, najciekawsze pytania i odpowiedzi publikując dla innych. 
